از جمله محدودیت و مشکلاتی که در این پایان نامه وجود داشت می توان به موارد زیر اشاره کرد :
1 . در دسترس نبودن اسناد اصلی و منابع درجه اول .
از آنجایی که این اسناد توسط دیگران مورد بررسی قرار گرفته است ، پژوهشگر ملزم به پذیرش پیشنهادات آنها می باشد . و این بررسی ها به صورت عمومی صورت گرفته و دارای ضعف در مطالعات علمی و پژوهشی است .
2 . پرندگان در تمام طول تاریخ ، حواس انسانها را به خود جلب کرده اند و در این منابع به صورت سطحی عاطفی و گذرا بر آنها مفهوم نهاده شده است . معانی و مفاهیم نسبت داده شده به پرندگان ، نسبت به معانی آنها به صورت سطحی گرایانه است و با آنها مطابقت نمی کند .
3 . در منابع مکتوب تفاوت و تناقض آشکار به چشم می خورد و در جایی از پرنده ای به عنوان خیر و پاکی یاد شده و در جایی دیگر به گونه ای متفاوت ارائه شده است .
اما این موضوع جزء محدودیت های این رساله نیست و با انجام جدول کشی ها و ارائه آنها ، سعی بر از بین بردن این تناقض و مشکلات شده است . تا پژوهشگران بعدی با مراجعه به این جدول ها و نمونه های تصویری ، این تناقض را از بین ببرند .
* فصل دوم : مطالعات نظری ( نشانه شناسی )
مقدمه
سرشت بنیادین آدمی به تولید مثل و بقا بسنده نمی شود ؛ جستن و یافتن ، توضیحی برای رازهای زندگی نیز از ویژگیهای اوست . چون این رازها به خودی خود پوشیده است ؛ ما زبان نمادین را برای نمایش آن ها انتخاب کرده ایم . ما ، چه در جوامع تجاری زندگی کنیم و چه در اجتماعاتی که طی تاریخ کم تر تغییر پذیرفته اند ، تصویرها ، نمادها و باورهایی ( اندیشه هایی ) اطراف ما را پر کرده است که عمیقاً نمادین هستند . شمار بسیاری از ما از معنا ، ویژگی ها یا حتی از حضور بسیاری از این سمبل ها و قلمرو غنی آن ها که اطراف ما را فرا گرفته ( محصور کرده ) آگاه نیستیم .
2 – 1 آشنایی با چند اصطلاح کلیدی
2 – 1 – 1 . نماد 1 : در بیشتر منابع نماد را معادل فارسی اصطلاح خارجی سمبل ، ذکر کرده اند . واژه های رمز و مظهر نیز به گونه ای با نماد هم معنی اند . اگر چه برخی تفاوت هایی را نیز برای آن قائل شده اند .
( شوالیه – گربران ، جلد 1 ، 1379 ، 24 – 25 ) .
در نمادها دال مشابه مدلول نیست بلکه بر اساس رابطه اى دل بخواهى یا کاملاً قراردادى به مدلول دلالت مى کند ، و این رابطه را باید آموخت . چراغهاى راهنمایى و رانندگى ، علائم مورس ، پرچم ملى و زبان در معناى عام آن و همچنین زبانهاى خاص ، حروف الفبا ، واژه ها ، عبارات ، جمله ها و نشانه هاى سجاوندى از جمله نشانه هاى نمادین هستند .
2 – 1 – 2 . شمایل 2 : در نشانه هاى شمایلى رابطه بین دال و مدلول مبتنى بر تشابه است ، یعنى دال از برخى جهات ( مثل شکل ظاهر ، صدا ، احساس و یا بو ) مشابه مدلول است . عکس ، کاریکاتور ، ماکت ، نام آواها ، استعاره ها ، کاربرد صداهاى « واقعى » در « موسیقى » ، جلوه هاى صوتى در نمایشهاى رادیویى را مى توان از جمله نشانه های شمایلی دانست .
2 – 1 – 3 . نمایه 3 : در نشانه هاى نمایه اى دال دلبخواهى نیست بلکه مستقیماً به طریقى فیزیکى ( یا عِلّى) به مدلول وابسته است . این رابطه را مى توان مشاهده یا استنتاج کرد . فیلم ، عکس ، نماى ویدئویى یا تلویزیونى ، صداى ضبط شده روى نوار ، ابزارهاى اندازه گیرى ( مانند ساعت ، قطب نما ، بادسنج و دماسنج ) ، علائم پزشکى ( همچون درد ، تب ، خارش و ضربان قلب ) نشانه هاى طبیعى ( مثل دود ، رعد و برق ، پژواک صدا ، جاى پا ، طعم ها ، بوهاى غیر ترکیبى ) و« شاخصها » در زبان ( مانند ضمایر شخصى و قیدهاى مکان و زمان ) از جمله نشانه هاى نمایه ای محسوب می شوند .
در این سه نوع نشانه ، میزان قراردادى بودن رابطه بین دال و مدلول به ترتیب کاهش مى یابد . نشانه هاى نمادین از جمله زبان بسیار قراردادى اند ؛ نشانه هاى شمایلى ( تصویرى ) تا حدى قراردادى اند ؛ و نشانه هاى نمایه اى « توجه را بر اساس اجبارى کور به ابژه هایشان معطوف مى کنند » . به این اعتبار مى توان گفت که « دالهاى نمایه اى و شمایلى بیشتر در قید مدلول هایشان هستند در حالى که در نشانه هاى نمادین که بیشتر قراردادى اند ، این مدلولها هستندکه به واسطه دالها تعریف مى شوند .» ( سجودى ، ۱۳۸۲، ۳۴ ) .
2 – 1 – 4 . فابل 4 : بهره گیری از عناصر طبیعت حیوانی در متون ادبیات جهان از شگردهایی است که آفرینندگان آثار ادبی و هنری همواره بدان توجه داشته اند . چنانکه در ساختار قصه ها و تمثیلات کهن بارها شاهد حضور شخصیت هایی از میان حیوانات هستیم ، به سبب همین کارکرد بخش عمده ای از اساطیر ملل نیز از میان طبیعت حیوانی سر بر آورده اند : ققنوس ، عنقا ، اژدها و نظایر آنها در این زمینه قابل ذکرند .

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

افسانه یا فابل ، قصه تمثیلی کوتاهی است ، متضمّن نکته های اخلاقی که در آن حیوانات و گاهی جمادات هم چون انسان رفتار می کنند و سخن می گویند . برخی معتقدند که فابل از دو قسمت تشکیل شده است :
آموزش پند و اندرز که مقصود نهایی است و داستان که در حقیقت ابزاری است برای این منظور .
( منشی ، 2536 ، 253 ) .
در فابل گاهی علاوه بر شخصیت های حیوانی ، شخصیت های انسانی نیز حضور دارند و گفتگو ها میان انسان و حیوان جریان می یابد . نمونه را می توان از داستان طوطی و بازرگان در مثنوی معنوی یاد کرد .
( شمیسا ، 1379 ، 234 – 235 ) .
2 – 2 واژه نشانه شناسی
واژۀ نشانه‌شناسی دارای ریشۀ یونانی است . این علم در قلمرو نشانه 5 و معنا 6 به پژوهش می‌پردازد و در حقیقت از واژگان علم پزشکی که علائم بیماری‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد ، برگرفته شده است .
از دوران باستان ، فیلسوفان ، منطق‌دانان و دستور زبان‌شناسان ، به تحقیق دربارۀ نشانه‌ها مشغول بوده‌اند و از عصر رمانتیک تا به امروز ، شاهد تلاش پی‌گیر زبان‌شناسان ، مردم‌شناسان ، روان‌شناسان ، جامعه‌شناسان و ادبیات ‌پژوهان برای تدوین نظریه‌ای منسجم دربارۀ دلالت در ارتباط و شناخت ، بوده‌ایم . (‌سن – ماری ، 1380 ، 11 ) .
خاستگاه تاریخی نشانه‌شناسی را به آگوستین قدّیس نسبت داده‌اند ، زیرا او میان نشانه‌های طبیعی ، نشانه‌های قراردادی و کارکرد نشانه‌ها نزد انسان و حیوان ، تمایز قائل شد . اگرچه می‌توان نشانه‌شناسی را تا زمان ارسطو و افلاطون ردیابی کرد ، ولی نام نشانه‌شناسی را جان‌لاک7 ( ۱۷۰۴ – ۱۶۳۲ ) مطرح نمود و به شناختی که هم به مفاهیم ذهنی و هم در عین حال به نشانه‌های مربوط به ارتباط میان انسان‌ها بپردازد ، اطلاق کرد .
ظهور نشانه‌شاسی به‌عنوان رشته‌ی علمی را مدیون چالرز سندرس پیرس ( 1914 – 1839 ) هستیم . از نظر او نشانه‌شناسی ، چارچوبی ارجاعی است که هر مطالعۀ دیگر را دربرمی‌گیرد . تقریباً هم ‌زمان با او ، زبان‌شناس سوئیسی ، فردینان دوسوسور ( 1857 – 1913 ) نیز نشانه‌شناسی را مطرح کرد . او بیان می‌داشت که زبان ، نظامی از نشانه‌هایی است که بیانگر اندیشه‌هاست . از این‌رو با خط ، الفبای کر و لال‌ها ، آیین‌های نمادین ، آداب معاشرت ، علائم نظامی و غیره قابل مقایسه است . نشانه‌شناسی را او فقط زبان نمی‌دانست ؛ بلکه در نظر دوسورسور ، زبان مهم‌ترین این نظام ‌هاست و می‌توان علمی را طراحی کرد ، که به بررسی زندگی نشانه‌ها در دل زندگی اجتماعی بپردازد . این علم بخشی از روان‌شناسی اجتماعی و در نتیجه بخشی از روان‌شناسی عمومی خواهد بود که دو سورسور آن را سمیولوژی نامید ؛ که از ( سه‌ مدیون ) یونانی به معنای نشانه اخذ شده است . ( پی‌یر ، 1383 ، 149 – 143 و رولان ، 1370، 15- 9 ) .
نشانه‌شناسی با هرچیزی که بتواند یک نشانه قلمداد شود ، سر و کار دارد ؛ از قبیل کلمات ، شکل ، تصاویر ، اصوات ، اشیاء و …. نشانه‌شناسان معاصر ، نشانه‌ها را به‌طور منزوی مطالعه نمی‌کنند ؛ بلکه به بررسی آن‌ها به‌عنوان بخشی از نظام‌های نشانه‌ای ( مثل یک رسانه یا ژانر ) می‌پردازند . آن‌ها به‌دنبال پاسخ به این پرسش‌اند که معناها چگونه ساخته می‌شوند و واقعیت چطور باز نمایی می‌شود . ( چندلر ، 1386 ، 25 – 24 ) .
به‌عبارت دیگر پژوهش‌های راجع به ارتباط بصری غیر زبان را نشانه‌شناسی می‌گوییم . علائم راهنمایی جاده ها ، نقشه‌کشی ، تصاویر مربوط به کالبدشناسی ، شکل‌های بدنه و بال هواپیما ، نمودارهای تصویری ، نقشه‌های سیم‌کشی ، نمودارهای سازمانی ، داستان‌های مصوّر بدون شرح ، نمودارهای ترسیمی ( خطی ) آگهی‌های تبلیغاتی بصری ، همگی در نشانه‌شناسی مطالعه می‌شوند . ( شایان‌مهر، 1377، 528 ) .
2 – 3 تعریف نشانه شناسی

نشانه شناسی هنوز به طور گسترده به صورت دانشگاهی در نیامده است . بلکه زمینه ای از مطالعات است که شامل بسیاری از وضعیت های نظری و ابزاری روشی متفاوت می باشد . البته نشانه شناسان صاحب سبک هم وجود دارند که با نشانه شناسی از طریق زبان شناسی ، فلسفه ، روان شناسی ، جامعه شناسی ، انسان شناسی ، ادبیات ، زیبایی شناسی ، نظریه ی رسانه ها ، روان کاوی و علم تعلیم و تربیت مرتبطند .
یکی از عام ترین تعریف ها از امبرتواکو است که می گوید : « نشانه شناسی با هر چیزی که بتواند یک نشانه قلمداد شود سروکار دارد » ( اکو 1976 ، 7 ) . نشانه شناسی نه فقط شامل مطالعه ی چیزهایی است که ما در مکالمات روزمره « نشانه » می نامیم ، بلکه مطالعه ی هر چیزی است که بر چیزی دیگر « اشاره دارد » . از منظر نشانه شناسی ، نشانه ها می توانند به شکل کلمات ، تصاویر ، اصوات ، اطوار و اشیا ظاهر شوند . نشانه شناسان معاصر نشانه ها را به طور منزوی مطالعه نمی کنند بلکه به بررسی آن ها به عنوان بخشی از « نظام های نشانه ای » ( مثل یک رسانه یا ژانر ) می پردازند . آن ها به دنبال پاسخ به این پرسش اند که معناها چگونه ساخته می شوند و واقعیت چطور بازنمایی می شود . نشانه شناسی در اشکال فراوان با تولید معنا و بازنمایی ارتباط دارد . شاید واضح ترین این اشکال « متون » و « رسانه ها » باشند . این اصطلاحات به طور گسترده تفسیر پذیرند . از دید نشانه شناسی یک « متن » ممکن است در هر رسانه های وجود داشته باشد و با وجود تمایلات کلام محورانه در این تمایز ، می تواند شفاهی ، غیر شفاهی یا هر دو باشد . اصطلاح متن معمولاً به پیامی اطلاق می شود که به طریقی ثبت شده باشد ( مثل نوشتار و ضبط صوتی و تصویری ) . چنین پیامی از نظر فیزیکی از فرستنده یا گیرنده ی خود مستقل است . متن ترکیبی از نشانه هاست ( مثل کلمات ، تصاویر ، اصوات و یا اطوار ) که با ارجاع به قراردادهای یک ژانر و در یک رسانه ی ارتباطی خاص ساخته و تفسیر شده است .
اصطلاح « رسانه » توسط نظریه پردازان مختلف و به طرق متفاوت به کار گرفته می شود و شامل مقولات گسترده ای همچون سخنرانی و نوشتار ، چاپ و پخش خیابانی و پخش با استفاده از اشکال تکنیکی خاص از طریق رسانه های همگانی( رادیو ، تلویزیون ، روزنامه ها ، مجلات ، کتاب ها ، فیلم ها و ضبط صوت ) یا رسانه های روابط بینافردی ( تلفن ، نامه ، فاکس ، ای میل ، گفت و گوی ویدئویی ، سیستم های چَت کامپیوتری ) است . بعضی نظریه پردازان رسانه ها را از طریق مجراهای در گیر در امر ارتباط طبقه بندی می کنند ( دیداری ، شنیداری ، لمسی و غیره ) . تجربه ی انسانی ذاتاً چند حسی است و هر تجربه ای نشانگر محدودیت ها و توانایی های رسانه ی حسی درگیر است . هر کدام از رسانه ها از طریق مجراهایی که به کار می گیرند ، خود را تحمیل می کنند . برای مثال حتی در رسانه های انعطاف پذیری مثل زبان ، کلمات در کوشش برای نشان دادن بعضی از تجربیات وا می مانند و ما مثلاً هیچ راهی برای منتقل کردن احساسی که از بوئیدن یا لمس کردن چیزی بهمان دست داده است ، از طریق رسانه های معمول نداریم . رسانه ها و ژانرهای مختلف با تسهیل بعضی اشکال بیانی و باز داشتن بقیه چارچوب متفاوتی برای بروز تجربیات مهیا می کنند . تفاوت های میان رسانه ها امیل بنو نیست را به سمت این عقیده هدایت کرد که اولین اصل نظام های نشانه شناسانه این است که آن ها مترادف نیستند : « ما نمی توانیم بگوییم در این نظام ها چیزی یکسان بر اساس واحدهای متفاوت وجود دارد » ( در اینیس 1986 ، 235 ) ؛ این بیان در تقابل با نظر یلمزلف قرار دارد که مدعی بود « زبان در عمل یک امر نشانه ای است که همه ی نظام های نشانه ای دیگر قابل ترجمه به آن می باشند » ( نقل شده در گنوسکو 1994 ، 62 ) .

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید